Έθνος ή/και εθνοτική ομάδα είναι μια μικρότερη ή μεγαλύτερη ομάδα ανθρώπων, για την οποία ισχύουν τα εξής:
–          αναγνωρίζουν οι ίδιοι ότι ανήκουν στην ίδια ομάδα, που έχει ένα ή περισσότερα κοινά εθνοπολιτισμικά χαρακτηριστικά
–          αναγνωρίζονται ως τέτοιοι από τους «άλλους», μέσα από την συνειδητοποίηση των μεταξύ τους εθνοπολιτισμικών διαφορών.
–          Στην περίπτωση της εθνοτικής ομάδας, η οποία δρα στο εσωτερικό ενός έθνους: έχουν ένα πολιτικό σχέδιο/πρόγραμμα, γύρω από το οποίο είναι σε θέση να συγκροτήσουν μια «ομάδα πίεσης» ή «ομάδα συμφερόντων» (pressure group, groupe de pression), ενώ συχνά είναι σε θέση να επικαλούνται και μία «μητέρα πατρίδα», κράτος διαφορετικό από την επικράτεια στην οποία διαβιούν.
Οι εθνοπολιτισμικές ομάδες που έχουν μεν επίγνωση της διαφορετικότητάς τους και παράλληλα αναγνωρίζονται και από τους «άλλους» ως διαφορετικοί, δεν έχουν όμως πολιτικό σχέδιο, θεωρούνται φολκλορικές ομάδες.
Οι εθνοτικές ομάδες ή «ομάδες συμφερόντων» ή «ομάδες πίεσης», συγκροτούνται γύρω από ένα ή περισσότερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά, πραγματικά ή φαντασιακά.

Αυτό σημαίνει ότι:
–          στο εσωτερικό τους μπορούμε να αναγνωρίσουμε διακριτές υπο-ομάδες, που τις συνδέουν περισσότερα από ένα πολιτισμικά χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα, όσοι δεν τα συγκεντρώνουν όλα να υφίστανται αποκλεισμό από το θεωρούμενο ως στερεότυπο της ομάδας ή να θεωρούνται δεύτερης κατηγορίας μέλη. Σε γενικές γραμμές, οι αποκλίσεις από το στερεότυπο/ιδανικό της εθνικής ταυτότητας ή της ταυτότητας της εθνοτικής ομάδας αξιολογούνται διαφορετικά, ανάλογα με το είδος της απόκλισης και ανάλογα με την ιστορική περίοδο.
–          Εφόσον το πολιτισμικό χαρακτηριστικό είναι ένα, είναι δυνατόν να διαπερνά και να συνδέει ευρύτερες πληθυσμιακές ομάδες. Γενικά, όσο τα απαιτούμενα πολιτισμικά χαρακτηριστικά είναι περισσότερα, τόσο τα όρια των ομάδων στενεύουν, αποκλείοντας μέλη, με αποτέλεσμα να είναι συγκριτικά ολιγομελείς. Αντίθετα, όσο τα απαιτούμενα πολιτισμικά χαρακτηριστικά είναι λιγότερα, τόσο οι ομάδες διευρύνονται και είναι συγκριτικά πολυμελείς.

Το κράτος είναι αυτό που κάθε φορά ρυθμίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για την συμμετοχή στο έθνος. Μπορεί έτσι να παρεμβαίνει νομοθετικά είτε για να ορίσει τις συνθήκες ένταξης των «αλλογενών» στο έθνος, είτε για να στερήσει την «ιθαγένεια».
Κάποια συντάγματα προβλέπουν τον όρο «μειονότητα» για τις εθνοπολιτισμικές ομάδες, ενώ άλλα όχι. Στις περιπτώσεις που δεν προβλέπεται ο όρος «μειονότητα», τόσο στο σύνταγμα όσο και στα ΜΜΕ, τότε γίνεται συνήθως λόγος για «κοινότητα».

Σε σχέση με τις εθνοτικές ομάδες διακρίνουμε τριών ειδών θεωρήσεις/οπτικές:

  1. την οπτική emic, που περιγράφει το πώς η ίδια η ομάδα αντιλαμβάνεται τον εαυτό της.
  2. την οπτική etic, που περιγράφει την αντίληψη που έχουν οι «άλλοι» για την εν λόγω εθνοτική ομάδα.
  3. την mediane οπτική, που αφορά την αντικειμενική, κατά το δυνατόν, θεώρηση της ομάδας, από την σκοπιά π.χ. της επιστήμης. Είναι προφανές ότι η οπτική αυτή αποτελεί μια ενδιάμεση θεώρηση, όπως λέει και το όνομά της.

Οι εθνοτικές ομάδες ή ομάδες πίεσης έχουν συχνά συγκεκριμένα χαρακτηριστικά:
–          είναι σε μεγάλο βαθμό και για ευνόητους λόγους ενδογαμικές
–          παρουσιάζουν μικρές δυνατότητες για κοινωνική κινητικότητα (ανέλιξη), ενώ είναι πολλές φορές εγκλωβισμένες στα χαμηλά της κοινωνικής πυραμίδας. Αποτελούν δηλαδή κάποιου είδους «κοινωνική τάξη».

©-ΑνθρωποΓεωγραφίες

Advertisements